Een zeer indrukwekkend boek werd mij toevertrouwd door Elizabeth. Malidoma is de titel en tegelijkertijd de naam van de auteur. Het verhaal speelt zich af in West-Afrika ten tijde van de Franse kolonisatie. Het gaat over een jongetje die op vier jarige leeftijd wordt ontvoerd uit het oerwoud door een pater-jezuïet. Hij wordt opgevoed en opgeleid in een seminarie. De naam Malidoma betekent: raak bevriend met je vijand. Bij de Dagara, zijn volk, wordt iemands levensplan vastgelegd in de naam van die persoon. Na vijftien jaar weet hij te ontsnappen en de weg terug te vinden naar zijn eigen volk, waarvan hij de taal niet meer sprak. Pas na een gevaarlijke initiatierite bij zijn eigen volk kreeg hij weer contact met zichzelf en zijn familie. Op het seminarie had hij veel geleerd en zich goed ontwikkeld, maar pas tijdens de naakte overlevingstocht in het oerwoud leerde hij om weer contact te maken met zijn intuïtieve wijsheid. Het bleek zijn levenstaak te zijn om zich in beide werelden te leren thuis voelen. En de kennis van de tegengestelde culturen onderling uit te wisselen. Hij heeft die taak op zich genomen en mij met zijn boek diep geraakt.

Wij reizen met onze aikido workshops door heel Nederland. Op scholen komen we vele gemengde klassen tegen. Vorige maand een groep met leerlingen tussen de acht en achttien jaar die zelfs nog geen Nederlands spreken. Soms ook geen Engels; de kinderen vertalen dan voor elkaar. Het is hard werken om rust en aandacht te krijgen in klassen met meerdere culturen. Het is vaak ook de taal, waar je naar makkelijk begrijpende woorden moet zoeken. Soms moet je streng optreden, soms juist zacht en wat meebuigen met wat er leeft. Aikido letterlijk en figuurlijk. Elke dag komen we dichter bij het leven in een wereldse maatschappij. Door kennis en ervaring te delen tussen de bonte culturen, ontstaan soms intens mooie gesprekken. Deze kinderen, die hier meestal geboren zijn, horen voor hun gevoel hier thuis. De uitdaging van onze tijd is om de verschillende realiteiten te verenigen, waarbinnen de diversiteit toch kan blijven bestaan. De kunst om de tegenstellingen te verbinden. Met respect voor de onderlinge verschillen. Het vermogen om met elkaar nieuwe betekenis te maken waardoor we beter gaan samenwerken.

De Dagara geloven dat de beste manier om te weten te komen wie je vijand is, er een vertrouwelijke relatie mee aan te gaan. Het bewijs zoals ook honden en katten vreedzaam samen kunnen leven onder een dak. De wereld van de Dagara maakt geen onderscheid tussen werkelijkheid en verbeelding. Als iemand zich iets kan verbeelden, dan heeft dat op zijn minst het vermogen te bestaan, zo zeggen zij. Tijdens zijn inwijdingsritueel ontvangt Malidoma prachtige visioenen. Hij ervoer weer een onwankelbaar gevoel van welzijn en eenheid met de natuur. Het versterkte zijn levenskracht en had weer vrienden in bomen en gras. Contact met zijn innerlijk, die hem kracht, evenwicht en weer een nieuw vertrouwen gaf. Als wij de uitdagingen van onze tijd willen aangaan, dan moeten wij ons ook oefenen met de inbeelding van wat nu nog niet bestaat. Een mogelijke nieuwe toekomstige werkelijkheid. Hoop. Gaat dit over magie? Dit gaat over het geloven in iets dat er nog niet is. Wat deze Malidoma in zijn eentje al voor elkaar gekregen heeft. Alles lijkt wel te botsen om ons heen en ik realiseer me dat behoefte is aan zo een nieuwe visie.

Het is Malidoma gelukt om zijn levenstaak te vervullen. Hij heeft twee tegengestelde culturen in zichzelf weten te verenigen. Geleerd wanneer het goed is je met kennis te verrijken en wanneer het goed is om de analyse stop te zetten; wanneer het tijd is om naar je intuïtie te luisteren. Hij is ons voorgegaan in het experiment. De strategie van de Dagara is om de oorlog te beginnen met een vredesverdrag. De beste manier om te vechten, is vriendschap sluiten, zo luidt hun credo. Door de ander te begrijpen en daarmee een nieuw soort evenwicht tot stand zien te brengen. Profiteren van elkaar kennis in plaats van elkaar erom te bevechten. Er is niet zoiets als één werkelijkheid of realiteit. Als je reageert vanuit het land, de cultuur of normen en waarden, dan ben je iets aan het verdedigen. Als je kijkt vanuit de mens of de wereld dan krijg je een heel ander perspectief. Door naar elkaars verhalen te luisteren, leer je meerdere werkelijkheden. Het vermogen om te delen wordt vergroot door samenwerking. Dat biedt nieuwe kansen tot groei, vernieuwing en verandering. In mijn ogen is Malidoma een eerbiedwekkend voorbeeld van aikido in de praktijk.

Geïnspireerd op het boek ‘Of water and the spirit’ van Malidoma Patrice Somé.