Hoe kan een vechtkunst ‘de weg van harmonie’ heten? Dat was de openingsvraag voor deze avond. Aikido bevat wel alle elementen van het spel van aanvaller en verdediger maar Open les, sep 2013het is niet de kern van onze krijgskunst. Het accent in aikido ligt op het constant wisselen van de rol en de ervaringen beleven die daarbij horen. Het gaat niet om winnen of verliezen anders zou het stoppen, maar aikidoka’s blijven maar doorgaan.

De krijgersenergie uit het verleden ging vooral over overwinning: jezelf vast zetten met een mening en strijden, maar aikido is de jongste budo vorm en gemaakt voor de toekomst. Daar gaat het erom de dualistische strijd zelf te overwinnen. Te leren dat er niet één waarheid is, maar dat er ten diepste veel verschillende visies, perspectieven, belevingen of meningen zijn. De meesten van ons houden vast aan de oude normen en waarden en lijden enorm onder de gevolgen daarvan. Boeddhisten noemen deze vorm van lijden ‘duhkha’. De letterlijke betekenis ervan is ‘het wiel dat niet draait’. Het beweegt niet. En wat heb je aan een wiel dat niet draait? In aikido wordt als snel duidelijk dat als je bij de klem of worp blijft staan dat dit pijn doet. In aikido train je daarom het wiel constant te laten draaien.

De moderne aikidoka houdt daarom niet vast aan oude normen of waarden. Hij verplaatst zich naar gelang de situatie. Door zo te handelen, wordt hij er rijker en wijzer van. Hij leert zo als het ware van de visie van de ander, omdat hij zich erin kan verplaatsen. De aikidoka traint om niets vast te houden, niet te blijven staan; en verrijkt zo de oude waarden met nieuwe perspectieven. Dat klinkt progressief en interessant als je constant in beweging blijft en van visie durft te veranderen. Je hebt daarmee geleerd om los te komen van de oude situatie; je bent gegroeid met nieuwe inzichten door die ander, je grenzen verlegd en jezelf als zodanig verder ontwikkeld. Het is een moedige maar vooral ook lastige laag om te passeren. Het kan je ook gek maken. Want iedereen heeft nu gelijk en je begrijpt alles. En dan?

Als we beginnen te bewegen, hebben we weer een functionerend wiel. Dat wordt ‘suhkha’ genoemd, oftewel: het wiel dat vrijuit kan draaien. De crux is te leren werken met wat is; wat je op dat moment tot je beschikking hebt. Het lef om verder te kijken dan wat je overgedragen is en je jouw eigen waardes gaat leren zoeken. Het is creatief en speels proces. De boeddhisten noemen dat ‘vaardig handelen’. In de krijgskunst ook wel bekend als ‘in de vorm, uit de vorm.’ Dat nieuwe is dan jouw persoonlijke en unieke toevoeging. Als je dat durft, verandert er iets in jezelf en daarmee bij iedereen om je heen. Het gaat bij aikido om de moed een levenshouding te ontwikkelen om ervaringen te delen, iets vanuit jezelf aan te vullen en daarmee het totaal te verrijken. Dat is de kracht van de nieuwe krijgers.

De open avond is geïnspireerd op het boek Big Mind Big Heart van Dennis Genpo Merzel.