Het lijkt wel of in tijden van crisis de noodzaak van de verandering het sterkst wordt gevoeld. De vreugde van ons leven komt voort uit confrontaties met nieuwe ervaringen. We willen wel veranderen, maar de vraag is hoe dit nu te doen? Vechten doen we al eeuwen en heeft geleid tot aan dit moment. We zijn op zoek naar een nieuwe creatieve kracht die dit alles mogelijk veranderen kan. Een ander soort overwinning dan op de ander. Niet door het maken van keuzes in de actie, maar door de totale dynamische beweging in evenwicht te krijgen. De zoektocht naar het geschikte ogenblik. Deze een hogere prioriteit te geven dan ons persoonlijk gewin. Een omwenteling die zorgt voor een nieuwe balans of wending tussen de diverse absolute kanten van tegenstellingen die nu zo voelbaar zijn in onze samenleving.

De aikidoka verwerft door training het vermogen om als harmoniserende kracht binnen opposities op te treden. Het is de energie en strategie van Kairos om los te komen van de onverstoorbare heersende orde en structuur van Chronos. De kunst om in de eerste instantie de tegenstellingen te leren neutraliseren. Het creëren van het momentum waar twee wegen die elkaar tegenspreken, elkaar raken op het juiste moment. Aikido gaat over binden en leren verbinden van tegenstellingen, zodat opposities opnieuw met elkaar betrokken raken. Het is de kracht van Kairos die in dat moment een nieuwe spanningsboog of betrokkenheid schept tussen de twee ogenschijnlijke tegenpolen. Het komt er voor ons op aan deze nieuwe spanningsverhouding tot stand te brengen. Kairos opent een dimensie van tijd die niet alleen weldadiger, maar ook nieuwe mogelijkheden voor ogen tovert.

Het werkt als een oxymoron, een speciaal soort paradox die een schijnbare tegenspraak bevat, maar bij nadere beschouwing toch blijkt te kloppen. Bij het oxymoron blijft de spanning van het betekenisverschil ook in stand. Het woord oxymoron is afgeleid van de Griekse woorden oxys (scherp) en moros (stomp). Het is daarmee een zelfverwijzende term. Een oxymoron is immers zélf een ‘oxymoron’ en heeft dus ook betrekking op zichzelf. Een gegeven waar twee tegengestelde woorden (vol-ledig) samengevoegd een nieuwe betekenis krijgen: volledig. Dat vereist een nieuw soort moed. De aikidoka schakelt de aanvaller niet uit; het gaat ons niet om winnen. Dat is het nieuwe werk. De energie van Kairos is precies dezelfde uiting van creativiteit als de aikidoka nastreeft te worden: door harmonie een nieuwe betekenis geven aan twee tegen elkaar in werkende energieën.

De creatie van dat moment is er een van reflectie waardoor we tot nieuwe inzichten en verandering kunnen komen. Als je vanuit het harmonische midden kijkt, valt er altijd wel iets nieuws te ontdekken of op gang te brengen. Aikidoka’s leren het geheel even te kunnen overzien en we kunnen ons daarom ook achter geen enkel excuus verschuilen. We streven voor de duur van dat ogenblik naar iets hogers wat tot voor op dat moment onmogelijk leek. Zoeken in het veld der nieuwe mogelijkheden. Een scheppingsmoment waar voor beide partijen een nieuwe zinvolle betekenis kan ontstaan; waarmee we de wereld kunnen laten zien waar we voor staan. De gave om betekenis te leren geven aan iets onverwachts, een nieuwe bevlogenheid en dan zonder te vechten. En dat is belangrijk want waar geen wil is om te veranderen, om te vernieuwen, stopt ook het proces van menselijke groei.

Deze tekst is geïnspireerd op de geweldige nieuwe filosofische bundel ‘Kairos, een nieuwe bevlogenheid‘ van Joke J. Hermsen.