Dat moment, die flinterdunne kier tussen verleden en toekomst, het heden, het nu – daar zijn we naar op zoek als aikidoka’s. Het vermogen om te handelen in het moment zelf. We zijn haast niet meer in staat om het heden te zien en te observeren. De stille kunst van observeren vormt de basis van aandacht. Pas wanneer je ongedurige geest tot rust is gekomen en je helemaal bevrijd bent van steeds terugkerende zorgen en problemen, komt er een ongelooflijke hoeveelheid energie vrij. Het is die energie waar we naar op zoek zijn. Wie vecht, verspilt kracht. Hoe meer moeite je doet om een doel te bereiken, des te meer tegenkrachten komen er in werking. De aikidoka is dus zelf niet actief, maar wel het actieve op zich. Zijn bewegingen zijn het constante samenspel van tegenstellingen. Als het je lukt om in het moment te handelen, kom je in een toestand van innerlijke vrijheid en doe je gewoon wat er gebeuren moet. Waardevol schrijft Theo Fischer hierover in zijn boek: De kunst van het nietsdoen. Je hebt het moment als aikidoka te pakken, althans zo kan je het herkennen, als de aanvaller door de lucht vliegt en jij hebt voor jouw gevoel helemaal niets gedaan. Dat is het waar we naar op zoek zijn.

‘De kunst is om elke vorm van berekening uit je handelen te laten verdwijnen. De oerkracht van het zelf kan dan vrij en ongehinderd zijn gang gaan. Er treedt dan een intelligentie in werking die zich aan je rationele denkvermogen onttrekt.’ Ik zat eens op mijn hurken in een park en onverwachts sprong onze hond omhoog naar mijn gezicht. Zo maar, zonder reden. Onverklaarbaar. Twintig zware harige kilo’s linea recta naar mijn hoofd. Mijn zoontje stond naast me te kijken. Ik hoorde achteraf van hem wat ik gedaan had, want in het moment zelf heb ik gewoon gehandeld. Ik stak mijn hand in de lucht als een soort shomen beweging en ving de kop van de hond aan de linkerkant op met de rug van mijn hand. Ik haalde de hand naar mijn eigen gezicht en van links naar rechts liet ik de hand van mijn gezicht weer weglopen. Een soort ‘v’ beweging. Onbewust plukte ik de hond uit de lucht en stuurde hem voor mij weer op de grond, met zijn staart naar me toe. Verwonderd landde hij weer op zijn pootjes en keek mij stomverbaasd aan. Ik keek ook stomverbaasd naar hem, nog steeds op mijn hurken. Alsof er niets gebeurd was. ‘Wauw pa, dat was super vet,’ riep mijn zoon uit! Een onvergetelijke ervaring voor mij met als bewijs dat wij aikidoka’s mooie reflexen trainen.

Fischer schrijft in zijn boek: ‘Als wij ons bewegen, beweegt het heden met ons mee en als we stilstaan, staat het heden ook stil. Overal waar we ons bevinden, is het heden. Het eeuwige nu, is heel nauw met ons verbonden.’ Hoe kan het dan dat het voor ons zo moeilijk is om dit bewust te ervaren? Druk of krachtinspanning veroorzaakt volgens de wetten van de mechanica tegendruk. Ophouden met knokken, je richten naar de levensstroom. Niets-doen of niet-handelen. Geen krachtinspanning. Handelen door niet in te grijpen. Dat is waar wij als aikidoka’s naar op zoek zijn, maar zo ontzettend moeilijk. Het gebeuren op zijn beloop te laten, alleen wat bijsturen. De impuls om te handelen komt uit een spontaan krachtige intuïtie voort. Oplettend zijn, dat is de ware kunst van intelligent handelen. Het vermogen om onze hersenen en zintuigen te bundelen om geconcentreerd in het moment te blijven. Het leren observeren zelf is een manier van handelen, is handelen in aandacht. Alleen al door het waarnemen van een proces oefenen we er invloed op uit. Je hebt dit volgens Fischer verwezenlijkt als je geen mening meer vormt over jezelf, alleen maar bestaat, je blij bent met je leven. Zodra je dat kunt, kun je stoppen met vechten. Voorgoed.

De tekst uit dit artikel is geïnspireerd op het boek ‘De kunst van het nietsdoen’ van de auteur Theo Fischer.